Հայաստանը՝ պատմության քառուղիներում բազում հանգրվաններ գտած երկիր լինելով՝ լոք միայն աշխարհագրական դիրք չէ, այլ մշակութային ժառանգության խճանկար, որը մարմնավորում է սահմանները հատող ոգին:
Բնադրված կովկասյան տարածաշրջանում` Հայաստանը մեծ նշանակություն ունի իր ժողովրդի համար, ինչպես իր սահմաններում, այնպես էլ հայկական սփյուռքի հսկայական տարածության վրա: Ավելին, վերջին հակամարտությունը Արցախում, կրկին ուշադրություն դարձրեց Հայաստանի և նրա համաշխարհային հանրության վրա՝ ցույց տալով անխզելի կապերը, որոնք կապում են այս ժողովրդին և նրա ցրված սփյուռքին: Այս գրառման մեջ մենք անդրադառնում ենք Հայաստանի, Արցախի և սփյուռքի բարդ գոբելենների մեջ՝ ուսումնասիրելով ընդհանուր ինքնությունը, պայքարներն ու հաղթանակները, որոնք կապում են մեզ:
Պատմության և մշակույթի իր հարուստ խճանկարով Հայաստանը վկայում է իր ժողովրդի տոկունության մասին: Սկսած հնագույն քաղաքակրթություններից, որոնք ժամանակին բարգավաճել են իր հողի վրա մինչև իր միջնադարյան թագավորությունների մնայուն ժառանգությունը, Հայաստանը վկայել է կայսրությունների անկման և հոսքի մասին՝ հաստատակամորեն պահպանելով իր ուրույն ինքնությունը: 1915-ի Հայոց ցեղասպանությունը, որը տեսավ Օսմանյան կայսրության ներքո միլիոնավոր հայերի համակարգված բնաջնջումը, վառ հիշեցնում է հայ ժողովրդին դիմագրաված վայրագությունների մասին, սակայն դա նաև վկայում է նրա ուժի և հաստատակամության մասին:
Պատմականորեն մեծամասնությամբ հայ բնակչությամբ բնակեցված Արցախը երկար ժամանակ եղել է վիճաբանության առարկա Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև: 2020-ի վերջին հակամարտությունը, որը սնուցվել է աշխարհաքաղաքական լարվածությամբ և պատմական թշնամանքով, հանգեցրել է մարդկային զգալի կորուստների և տեղահանությունների՝ ավելի խորացնելով Արցախի ժողովրդի առջև ծառացած մարտահրավերները։ Չնայած դժբախտություններին, Արցախի մեր հայրենակիցները ցուցաբերեցին անպատմելի տոկունություն՝ ուժ գտնելու պատրաստակամություն շարունակելու կյանքը հայրենիքում։
Հայկական Սփյուռքը, որը ցրվել է աշխարհով մեկ պատմական իրադարձությունների և բռնի միգրացիայի արդյունքում, կազմում է համայնքների կենսունակ ցանց, որոնք կապված են ընդհանուր ժառանգության և ինքնության հետ: Լոս Անջելեսի աշխույժ փողոցներից մինչև Փարիզի և Մոսկվայի կոսմոպոլիտ կենտրոնները՝ հայկական համայնքները ծաղկել են՝ պահպանելով իրենց մշակույթն ու ավանդույթները՝ միաժամանակ անգնահատելի ներդրում ունենալով իրենց որդեգրած հայրենիքներում: Ավելին, Սփյուռքը վճռորոշ դեր է խաղացել Հայաստանի և Արցախի օգտին միջազգային հարթակում քարոզելու, ճգնաժամի ժամանակ աջակցություն և համերաշխություն մոբիլիզացնելու գործում:
Միավորող թելեր
Չնայած աշխարհագրական հեռավորությանը, որը բաժանում է Հայաստանը, Արցախը և սփյուռքը, նրանց միավորող կապերը խորն են: Անկախ նրանից, թե մշակութային փոխանակման ծրագրերի միջոցով, որոնք նպաստում են սփյուռքի պատկանելության զգացմանը, թե մարդասիրական նախաձեռնություններին, որոնք օգնություն են տրամադրում կարիքավորներին, այդ կապերն ամրապնդելու ջանքերը էական նշանակություն ունեն հայ ժողովրդի ճկունությունն ու բարգավաճումն ապահովելու համար: Ավելին, մինչ Հայաստանն ու Արցախը կողմնորոշվում են պետականության և ինքնիշխանության բարդությունների շուրջ, սփյուռքի անսասան աջակցությունը ծառայում է որպես ուժի և համերաշխության աղբյուր։
Հայաստանը, Արցախը և համաշխարհային սփյուռքը փոխկապակցված թելեր են հայկական ինքնության խճճված գոբելենի մեջ, որոնցից յուրաքանչյուրը նպաստում է հայ ժողովրդի տոկունությանը, ուժին և կենսունակությանը: Մինչ մենք կողմնորոշվում ենք ներկայի մարտահրավերներով և ձգտում դեպի ավելի պայծառ ապագա, կարևոր է գիտակցել այդ կապերի պահպանման և սնուցման կարևորությունը՝ ապահովելով, որ Հայաստանի և մեր ժողովրդի ժառանգությունը պահպանվի գալիք սերունդների համար:
